Budując dom i projektując jego ogrzewanie właściciel staje przed dylematem, jakiego rodzaju paliwa użyć, aby w jego domu było zawsze ciepło a jednocześnie, nie bez znaczenia pozostają kwestie finansowe związane z dostarczeniem ciepła do pomieszczeń.

Aby ogrzewanie zapewniało komfort oraz niskie koszty eksploatacyjne, musimy dobrać rozwiązanie odpowiednie do naszych potrzeb. Zacząć należy od wyboru paliwa. Najczęściej do ogrzewania budynków wykorzystuje się następujące rodzaje paliw:

Gaz ziemny to nowoczesne, bezpieczne i ekologiczne paliwo. Dzięki swoim niezaprzeczalnym walorom – wysokiej kaloryczności, wygodnemu systemowi dostaw oraz czystości spalania jest paliwem najczęściej wykorzystywanym do ogrzewania.

Brak sieci gazu ziemnego nie oznacza, że musimy rezygnować z ogrzewania domu kotłem gazowym. Możemy wtedy zainstalować kocioł na gaz płynny. Jak się okazuje nie różnią się one wiele od kotłów na gaz ziemny. Jest jednak kilka różnic, na które należy zwrócić uwagę chcąc ogrzewać dom gazem płynnym. Gaz płynny przechowuje się w zbiornikach, które umieszczone są na posesji pod ziemią lub na powierzchni, zawsze poza budynkiem. Zbiornik taki musi być umieszczony w bezpiecznej odległości od innych obiektów, oraz zabezpieczony przed dostępem osób niepowołanych. Ponieważ gaz dowożony jest w cysternach powinna być do niego doprowadzona odpowiednio utwardzona droga.
Montażu zbiornika i instalacji zbiornikowej może dokonać osoba posiadająca odpowiednie uprawnienia. Ponadto instalacja zbiornikowa musi być dopuszczona do eksploatacji przez Urząd Dozoru Technicznego, a w czasie użytkowania jest okresowo kontrolowana. W celu zwiększenia bezpieczeństwa użytkowania ogrzewania na gaz płynny montuje się w pomieszczeniach detektory, które w sposób ciągły kontrolują stężenie gazu. W przypadku niebezpieczeństwa wybuchu ostrzegają o tym za pomocą sygnalizacji dźwiękowej i optycznej. Gdy współpracują z zaworami automatycznie odcinają dopływ gazu.

Węgiel kamienny i miał są najbardziej rozpowszechnionymi paliwami używanymi do ogrzewania gospodarstw domowych na terenach gdzie nie ma dostępu do gazu ziemnego.
Obecnie, dzięki zastosowaniu nowych technologii, kotły spalające węgiel i miał są coraz bardziej ekologiczne, wygodne w obsłudze i tanie w eksploatacji. Konstrukcja tych kotłów pozwala na stosowanie dodatkowych urządzeń, które powodują, że obsługa ich jest wygodniejsza, a koszty eksploatacji niższe niż w kotłach z górnym spalaniem. Kotły te mogą być wyposażone w wentylator nadmuchowy oraz regulator sterujący pracą kotła. W tym wypadku wymagana jest instalacja elektryczna.

Bardzo popularnym w ostatnim czasie źródłem energii służącej do ogrzewania domów jest tzw. ekogroszek. Kotły z podajnikiem wyposażone w palenisko retortowe nie należą do najtańszych, jednak biorąc pod uwagę komfort jaki zapewniają przy spalaniu paliwa stałego oraz niski poziom kosztów eksploatacyjnych, należy stwierdzić, że są bardzo ciekawą propozycją. Spalanie jest praktycznie bezdymne.
Atutem tego typu ogrzewania jest również łatwość utrzymania czystości, co oznacza, że kotłownia wcale nie musi znajdować się w piwnicy. Ekogroszek jest dostarczany w workach, co umożliwia przechowywanie tylko takiej ilości paliwa, jaka jest potrzebna.
Jak wiadomo nie wszystkie paliwa do ogrzewania muszą pochodzić z kopalni. Możliwe jest również wykorzystanie biomasy, czyli odnawialnego źródła energii. Biomasa to z definicji wszystkie substancje pochodzenia roślinnego i zwierzęcego.

Jest to podstawowe odnawialne źródło energii do ogrzewania. Dziś drewno jest paliwem w nowoczesnych systemach grzewczych. Przede wszystkim w kominkach, ale nie tylko.
Współcześnie w kotłach do spalania drewna wykorzystuje się proces suchej destylacji, czyli zgazowania drewna. W tym wypadku wilgotność ma duże znaczenie. Do tego rodzaju kotłów zalecane jest drewno twardych gatunków drzew liściastych, (np. buk, dąb), sezonowane, co najmniej 18 miesięcy. Nie ma sensu stosowanie drewna wilgotnego, gdyż następuje wtedy zupełny zanik procesu zgazowania, co z kolei znacznie zmniejsza sprawność kotła i skraca żywotność wymiennika. Kotły spalające drewno w procesie zgazowania charakteryzują się możliwością precyzyjnej regulacji temperatury wody na wyjściu z kotła. Istotną częścią konstrukcji kotła na gaz drzewny jest dolna komora spalania wraz z dyszą gazową.

Jest to sprasowana pod wysokim ciśnieniem biomasa (np. trociny, odpady drzewne) w kształcie walca o średnicy 6-12 mm i długości 10-30mm. Walce te formowane są bez użycia jakiegokolwiek kleju. Nie mają tez żadnych innych dodatków chemicznych. Pelety to paliwo odnawialne i całkowicie ekologiczne. W wyniku spalania powstaje minimalna ilość popiołu, który dodatkowo można wykorzystać jako nawóz do użyźniania gleby.
Kotły na pelety wyposażone są w palniki retortowe. Paliwo podawane jest poprzez podajnik ślimakowy do palnika. Powietrze do spalania dozowane jest w zależności od potrzeb. Zasobnik paliwa umieszczony jest obok kotła, bądź zintegrowany z kotłem.
Aby obsługa kotła była maksymalnie wygodna i bezpieczna stosuje się urządzenia, automatycznie regulujące oraz kontrolujące działanie kotła.
Regulator mikroprocesorowy steruje procesem spalania i w zależności od zadanej temperatury dozuje odpowiednią ilość paliwa i powietrza oraz częstotliwość ich podawania. Na bieżąco kontrolowana jest temperatura zasilania oraz powrotu, a także temperatura spalin. W celu zapewnienia bezpieczeństwa przeciwpożarowego w kotłach tego typu instaluje się systemy zabezpieczające przed cofnięciem się płomienia do zasobnika z peletami.

Podczas zbiorów zbóż słoma zbierana jest i od razu zwijana na polach w postaci balotów lub kostek. Kotły małej mocy przystosowane są do spalania kostek o ciężarze do 12 kg. Obsługa jest prosta, bowiem do kotła o mocy do 100 kW ładuje się ręcznie kostki od 2 do 6 sztuk i nie częściej niż trzy razy na dobę. W lecie jeden wsad słomy zapewnia wystarczającą energię do produkcji ciepłej wody. Aby zminimalizować obsługę, w układzie centralnego ogrzewania konieczny jest zbiornik akumulacyjny, gromadzący ciepłą wodę na potrzeby c.o. i c.w.u. Wielkość zbiornika dobiera się do wielkości kotła. Bardzo ważne jest, aby w tego typu kotłach słoma przeznaczona do spalania była dobrze wysuszona. Wilgotność słomy nie powinna przekraczać 20%. Słoma nadmiernie wilgotna będzie, bowiem spalana jedynie częściowo. Ponadto wartość energetyczna zawilgoconej słomy może się zmniejszyć nawet do 8 MJ/kg (czyli prawie o 50%).

To dość nowa technologia. Może się okazać, że energia w tonie ziarna jest warta więcej niż to samo ziarno sprzedane do innych celów. Ziarno jest wygodne w transporcie i przechowywaniu. Podobnie jak brykiet, pelet i zrębki, dobrze współpracuje z mechanicznymi podajnikami.
Nowoczesne technologie pozwalają rolnikom na uprawę energii na swoim polu jako dodatek lub alternatywę do tradycyjnej gospodarki rolnej polegającej na uprawie rośliny, sprzedaży jej na otwartym rynku i zakupie energii w formie węgla lub oleju do celów ogrzania gospodarstwa. Oszczędności z tytułu spalania owsa mogą być znaczne biorąc pod uwagę, że koszt energii ogranicza się do wysiewu i zbioru z pola. Ziarno jest spalane w tej samej formie, co ziarno handlowe. Do spalania wykorzystuje się również ziarno nienadające się do celów konsumpcyjnych.
Ponadto jest to czysta energia, która nie zanieczyszcza naszej atmosfery i zmniejsza potrzeby importowania drogiego oleju opałowego lub gazu.
Paliwo jest podawane ze zbiornika do palnika za pomocą podajnika sterowanego przez sterownik palnika.
Obsługa kotła ograniczona jest do okresowego opróżniania z popiołu, który wyśmienicie nadaje się do uszlachetnienia gleby jako czysty nawóz ekologiczny.

Olej opałowy to jedno z paliw stosowanych w ogrzewnictwie. W ostatnim czasie niestety atrakcyjność tego paliwa znacznie zmalała z uwagi na znaczny wzrost ceny, dlatego stosunkowo rzadko buduje się kotłownie w oparciu o to paliwo. W odróżnieniu od gazu płynnego, który stanowi alternatywę w przypadku braku gazu ziemnego, nie da się oleju wykorzystać dla potrzeb kuchni, a dodatkowo trzeba znaleźć miejsce w budynku na zlokalizowanie zbiornika.

Pompy ciepła to stosunkowo nowatorskie urządzenia grzewcze, ale na tyle ciekawe, że warto na nie zwrócić uwagę. Pobierają one ciepło z otoczenia: z ziemi, wody lub powietrza, którą następnie przetwarzają na energię cieplną do ogrzewania domu i ciepłej wody użytkowej. W czasie eksploatacji urządzenia te potrzebują niewielkie ilości energii elektrycznej. I są to praktycznie jedyne koszty eksploatacyjne. Niestety sama inwestycja zainstalowania pompy ciepła jest dość kosztowna.